U bevindt zich hier : EHBO-info > zoeken op thema > traumatologie > letsels van het bewegingsstelsel

Letsels van het bewegingsstelsel

Kneuzing

Stomp geweld op het lichaam kan leiden tot een kneuzing van de oppervlakkige weefsels.

Kenmerken

Zwelling.
Verkleuring (vaak eerst rood, na enkele uren blauw).
Pijn.
Warm.

EHBO

Raad aan het lidmaat te laten rusten.
Breng het lidmaat in hoogstand.
Koel af gedurende 10 minuten (maak je gebruik van een ijszak: leg er dan minstens een zakdoek tussen).
Je kan een gel tegen de zwelling aanbrengen. GEEN warme zalven gebruiken gedurende de eerste 48 uren.
Leg een drukkend verband aan.
Als de blauwe plek na een week nog niet verdwenen is, raadpleeg dan een arts.

Verstuiking

Bij een verstuiking worden de gewrichtsbanden gescheurd of uitgerekt. Het gewricht behoudt echter zijn normale stand.

Kenmerken

Pijn bij beweging en bij druk.
Zwelling en (soms latere) verkleuring. Je kan dit best vergelijken met de gezonde zijde.
Mogelijke instabiliteit van het gewricht.

EHBO

Raad aan om het lidmaat te laten rusten.
Breng het lidmaat in hoogstand.
Koel af gedurende 10 minuten (maak je gebruik van een ijszak: leg er dan minstens een zakdoek tussen). Dit mag enkele malen per dag herhaald worden gedurende de eerste 2 dagen.
Je kan een gel tegen de zwelling aanbrengen. GEEN warme zalven gebruiken gedurende de eerste 48 uren.
Leg een steunend verband aan.
Laat bij blijvende last een arts contacteren.

Ontwrichting

Hier zijn de beschermende structuren van het gewrichten (gewrichtskapsel, gewrichtsbanden) gekwetst en zijn de botuiteinden die het gewricht vormen ten opzichte van elkaar verplaatst.

Kenmerken

Pijn bij beweging en bij druk.
Vormverandering thv het gewricht, vaak met dwangstand (best te vergelijken met de gezonde zijde).
Het gewricht kan niet gebruikt worden.
Zwelling en (soms latere) verkleuring.

EHBO

Ontbloot ter hoogte van de ontwrichting.
Laat het lidmaat stil houden.
Breng ijs aan (niet rechtstreeks op de huid).
Laten het slachtoffer vervoeren naar een ziekenhuis.

De breuk

Omschrijving

Bij een botbreuk is er een beschadiging van het bot, waarbij de omliggende vaten, zenuwen, spieren, pezen en banden eveneens beschadigd kunnen zijn. Een botbreuk kan door verschillende soorten van geweldinwerking van buitenaf (slag, val, buiging, verdraaiing, samendrukking, ...) veroorzaakt worden. In zeldzame gevallen kan ook een ziekte of een langdurige overbelasting van een been de oorzaak zijn. Een onvolledige breuk wordt ook barst genoemd.

Soorten

Voor de hulpverlener is de volgende indeling van de breuken belangrijk.

Gesloten breuk

Er is geen verwonding van de huid en er bestaat dus geen direct infectiegevaar.

Open breuk

In het gebied van de breuk treft men een wonde aan die al dan niet direct met de breukplaats verbonden is. Soms steekt er een botstuk uit. Langs die wonde kunnen ziektekiemen naar binnen dringen.

Opgelet: ook een wonde zonder zichtbaar bot in de buurt van een breukplaats wordt dus beschouwd als een open breuk.

Gevaren

Ernstig bloedverlies.
Bijkomende verwonding van bloedvaten, zenuwen of inwendige organen door scherpe botstukken.
Infectie: bij open breuken.

Kenmerken van een botbreuk

Zekere herkenningstekens van een breuk

Zichtbare botstukken of botsplinters in de wonde.
Zichtbare veranderingen in de vorm of de stand van de getroffen lichaamsdelen (kan ook bij ontwrichtingen).
Verkorting.
Abnormale beweeglijkheid.
Beenknarsen bij het bewegen van het lidmaat.

Tracht nooit deze tekens op te wekken of uit te lokken.

Onzekere herkenningstekens van een breuk

Meestal was er een krachtinwerking van buitenaf (bv. val, ongeval, slag of stoot).
Pijn in het gebied van de breukplaats; deze pijn verergert bij lichte druk op de drukplaats (drukpijn).
Zwelling en verkleuring op de plaats van de breuk.
Niet meer kunnen gebruiken van het lidmaat;
Het slachtoffer heeft een "krak" gehoord.

Als één van de onzekere herkenningstekens aanwezig is, dient ook in twijfelgevallen een botbreuk verondersteld te worden.

Bij bewusteloze slachtoffers is grote voorzichtigheid geboden. Men dient immers volledig zelf naar aanduidingen van o.a. botbreuken te zoeken (ooggetuigen daartoe ondervragen).

EHBO bij botbreuken

Algemene richtlijnen

Houd het lidmaat onbeweeglijk (slachtoffer niet onnodig verplaatsen).
Stelp eventuele bloedingen.
Alarmeer de dienst 112.
Breng koude aan ter hoogte van de breuk zonder druk uit te oefenen.
In geval van een open botbreuk: breng een steriel kompres aan op de wonde en maak dit vochtig met een waterig ontsmettingsmiddel (bv. Hacdil®). Daarbij mag je geen druk uitoefenen op de breukplaats.

Specifieke breuken: breuk voorarm

Kenmerken

Pijn;
Onbruikbaarheid;
Vervorming. Soms een niveauverschil ter hoogte van de pols (bajonetstand).

EHBO

Zie algemene richtlijnen breuken hierboven.
Leg een draagdoek aan.
Je kan eventueel zelf instaan voor het vervoer van het slachtoffer naar arts of ziekenhuis.

Specifieke breuken: breuk ter hoogte van de bekkengordel

Vallen gaat bij bejaarde personen dikwijls gepaard met een breuk van het dijbeen.

Kenmerken

Pijn aan één zijde van de heup.
Het been aan de gebroken zijde is schijnbaar korter en vaak ligt de voet aan deze zijde naar buiten gedraaid.
In uitzonderlijke gevallen is stappen nog mogelijk maar pijnlijk.

EHBO

Laat het slachtoffer op de rug liggen en verplaats het niet.
Alarmeer een ziekenwagen.

Specifieke breuken: onderbeenbreuk

Kenmerken

Pijn en zwelling op de breukplaats.
Veranderingen in vorm.
Onnatuurlijke stand van de voet.
Pijn bij het stappen, of onmogelijkheid om te steunen.

EHBO

Controleer naar verwondingen ter hoogte van de breukplaats.Verwondingen worden steriel afgedekt.
Doe de veters van de schoen aan de gekwetste zijde los.
Leg ijs ter hoogte van de breuk.
Raad het slachtoffer aan niet te bewegen.
Zie erop toe dat niemand tegen het been stoot.
Alarmeer een ziekenwagen.

Specifieke breuken: wervelbreuk

Zie "mogelijk nek- en/of rugletsel".

Spierpijn

Spierpijn komt meestal voor bij mensen die niet gewoon zijn aan hevige spieroefeningen en nu een bijzondere inspanning geleverd hebben. Deze pijnen komen hoofdzakelijk ook één tot twee dagen na de inspanning tot uiting.

Kenmerken

Zeurende pijnen in rug, kuiten, ...
Stram en stijf gevoel.

EHBO

Lichte massage van de pijnlijke spier.
Warme zalven zijn toegelaten.
Je kan de patiënt een pijnstiller laten nemen.

Spierkramp

Een spierkramp is een plotse, onwillekeurige samentrekking van spiervezels bij zware inspanningen of door een verkeerde houding.

Kenmerken

Een bepaalde spier trekt zich plots hevig samen en het ontspannen van de spier is onmogelijk.
Krampachtige pijn.
Meestal treedt er een kramp op in de kuitspieren, soms ook in de dijspieren of de voetzool.

EHBO

De inspanning staken: RUST. Verderzetten van de inspanning kan ernstige letsels veroorzaken. Indien men bij het verdwijnen van de klachten verdere inspanningen doet, zal de kramp meestal terugkeren.
De desbetreffende spier rekken (bij de kuit doen we dit door het been te strekken en de voet naar boven (richting van de knie) te plooien).
Lichte massage van de spier in de richting van het hart.
Geen ijs aanbrengen: dit verergert de krampen.